A foreign policy folly

De slachtpartij in Gaza is het failliet van buitenlandse zaken. Amerika doet niets om de grondoorzaken aan te pakken: Israëls bezetting en kolonisatie van de West-Bank en de blokkade van het Gaza getto, een gebied zo klein als Groot-Antwerpen. Bovendien kan het regime in Tel Aviv op onvoorwaardelijke steun rekenen voor haar wanbeleid. De Palestijnen en de verkozen Hamas leiders en de verzetsstrijders hebben geen baat bij het aanvaarden van een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren. Ze hebben niets meer te verliezen; de vernieling en het leed is ongehoord. Een ‘staakt-het-vuren zonder meer’ kan misschien wel een einde maken aan het gewapende geweld, maar niet aan de Israëlische staatsterreur of het eindeloos geweld van de bezetting en blokkades. Een staakt-het-vuren gekoppeld aan stevige garanties van het Westen, om op zeer korte termijn een einde te maken aan de kolonisatie en het Gaza getto en om een onafhankelijk Palestina te creëren, is een sine qua non voor duurzame vrede en veiligheid. Netanjahuh deelde vorige zondag mee dat hij door zal gaan met bombardementen tot hij een duurzame stilte (‘sustainable quietness’) heeft bereikt. Voor de Palestijnen is een dergelijke stilte dodelijk. Israël, het Westen en Europa, beseffen niet wat het betekent te leven in extreme omstandigheden, zonder toekomstperspectief, in de geglobaliseerde wereld van de 21ste eeuw. Er zijn mensen die zichzelf als dood beschouwen en hun leven zullen riskeren voor verandering omdat ze toch al dood zijn. De reputatie van het zgn. democratische Westen de zgn. beschaafde wereld, is sterk aangetast. Voor de regering van Israël is een generaal Al-Sissi’s staakt-het-vuren aantrekkelijk. Gaza is nogmaals naar de Middeleeuwen gebombardeerd en met de raketten kan men wel leven.

Europa zwijgt. Minister van Buitenlandse Zaken Reynders heeft over alles zijn zeg, maar nu horen we hem niet. Ik vraag me af welk standpunt hij zal vertolken. De Europese Unie moet dringend een proactief en constructief buitenlands beleid voeren en zich distantiëren van het Amerikaans beleid in het Midden-0osten en Oost-Europa. De Amerikaanse diplomatie is verworden tot dwangdiplomatie en straffe uitspraken. Wie zich in het Midden-Oosten niet neerlegt bij hun beleid wordt diplomatiek geïsoleerd, gesanctioneerd of militair afgemaakt. De resultaten in Irak, Afghanistan, Libië, Syrië en Palestina zijn: verwoesting, menselijk leed en zwakke onstabiele staten. Dit is een falend buitenlands beleid. Een collega merkte terecht op dat een cynische minderheid deze resultaten als een succes bestempelt. Het garandeert de Westerse hegemonie in de regio. Beter een desintegrerende staat dan een stabiel regime dat zich verzet tegen buitenlandse inmenging. Een van de verklaringen voor het zwijgen van Europa is de Holocaust en de daarmee gepaard gaande Europese schuldgevoelens. Dit is geen afdoende verklaring meer. Het gedrag van Israël buiten de grenzen van 1967 heeft niets te maken met de Holocaust. Misschien is er de vrees om als ‘antisemitisch’ gestigmatiseerd te worden? Ook dit houdt geen steek. Antisemitisme is vreselijk en verwerpelijk, maar kritiek op kolonisatie en het Israëlisch beheer van de grootste openbare gevangenis/getto ter wereld met 1,8 miljoen gedetineerden, heeft daar niets mee te maken.

Tegelijkertijd gaat veel diplomatieke aandacht naar de oorlog in Oekraïne en het neerschieten van een burgervliegtuig (wellicht per vergissing) door de Russische oppositie in de oorlogszone. Dit is erg en dramatisch. In het verleden is dat nog gebeurd. De ‘kwestie Oekraïne’ wordt verzwaard door twee bijkomende drama’s: de gefaalde regimeverandering en de manier waarop de ‘Malaysia vlucht 17’ wordt gemanipuleerd om politiek en diplomatiek garen te spinnen en de verantwoordelijkheid voor de oorlog, het neerschieten van het vliegtuig, Syrië en andere problemen, exclusief toe te schrijven aan Poetin. Dit is een oneerlijk en gevaarlijk blameerspel. Er zijn meerdere verantwoordelijken: niet alleen het huidige regime in Kiev, maar evenzeer het Westen en Europa. Deze laatsten experimenteren al jaren met binnenlandse inmengingen om bevriende regimes te installeren, doorhet ensceneren van ‘plein democratie‘, zoals in Caïro, Tripoli, Damascus en Kiev. Het draaiboek is meestal hetzelfde: er wordt betoogd op een plein (Tahrir of Euro Maidan), de internationale media amplificeren het gebeuren, Amerika en gelijkgestemden eisen dat het bestaande regime aftreedt en erkennen een overgangsregering. Als het resultaat tegenvalt, wordt een tweede poging ondernomen en -zoals in Egypte- een generaal Al-Sissi regime gedoogd. De binnenlandse inmenging is een competitief gebeuren. Toen de Amerikaanse topdiplomate, Ms. Nuland (een neocon) met haar landgenoot, de Amerikaanse ambassadeur, overlegde over de samenstelling van de overgangsregering, opperde ze: “Fuck the EU!”. Kenmerkend voor de expansie van de Westerse invloedssfeer in de 21ste eeuw is de systematische ontkenning van verantwoordelijkheid voor negatieve uitkomsten. Zondebokken worden beladen met alle zonden. David Chandler noemt dit ‘Empire in denial’.

Dit soort diplomatie is gedoemd te falen. Dwang, sancties, snelle en sterke uitspraken in de media onderdrukken de kunst van de diplomatie. Echte diplomatie overstijgt het simplistisch sanctioneren, moraliseren en militariseren. Professionele diplomatie onderhandelt met ‘vijanden of andersdenkenden’, bemiddelt, bouwt bruggen en streeft naar duurzame vrede en veiligheid. Het grootste gevaar van de Westerse dwangdiplomatie is de verspilling van tijd voor duurzame vrede en veiligheid, en voor het tijdig aanpakken van de globale crisissen.

Leuven, 23.07.2014

Diplomatiek bankroet: Gaza en Oekraïne.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *